Egzystencja człowieka w ogromnej mierze uzależniona jest od świata przyrody. Każdy z nas powinien mieć tego świadomość, aby nie dopuścić do degradacji środowiska naturalnego. Ogromną rolę pełni tutaj świadomość pokoleniowa. Przekazywanie z pokolenia na pokolenie najważniejszych wartości i zachowań pozwoli na ciągłość nie tylko tradycji i kultury, ale przede wszystkim na ochronę dóbr naturalnych, które ofiaruje człowiekowi Matka Natura. Zadaniem pedagogów, nauczycieli oraz edukatorów jest rozpowszechnianie wśród najmłodszych działań proekologicznych, które utrwalone w świadomości małego człowieka zaowocują w późniejszym życiu.

Edukacja przyrodnicza oprócz kształcenia polonistycznego czy matematycznego odgrywa bardzo istotną rolę w polskim systemie oświaty. Przed pedagogami stoi niezmiernie odpowiedzialne zadanie, a mianowicie zapoznanie wychowanków z otaczającym światem. Oprócz zajęć w warunkach szkolnych prowadzone są różnego rodzaju inicjatywy, które mają na celu uwrażliwienie dzieci na piękno świata. Wśród nich można wyróżnić obserwacje w terenie, wycieczki do zagród edukacyjnych, wycieczki przyrodnicze dające możliwość polisensorycznego odkrywania świata, bezpośredniego obcowania z naturą, pokochania tego, co dzieci widzą, czują i słyszą,

Wkraczając na grunt metodyki nauczania przyrody należy zwrócić uwagę na bardzo istotny schemat pozwalający na całościowe zgłębienie tajników przyrody i poznanie jej walorów. Zawiera się w czterech wyrazach: POZNAĆ – ZROZUMIEĆ – POKOCHAĆ – CHRONIĆ! 

Dziecięca ciekawość świata jest ogromna i wciąż niezaspokojona. Ten wielki potencjał należy wykorzystywać od najmłodszych lat. Angażowanie wszystkich zmysłów podczas wycieczek, spacerów, gier terenowych pozwoli na bezpośrednie obcowanie ze środowiskiem naturalnym, a tym samym na POZNAWANIE jego bogactw i piękna.

Bazując na doświadczeniach i obserwacjach związanych z pracą pedagogiczną można wysunąć wnioski, które potwierdzają, iż bezpośrednie doświadczenia ucznia, oparte głównie na obserwacjach i osobistych przeżyciach, pełnią niezmiernie ważną rolę w opanowywaniu zagadnień przyrodniczych. Pozwala to ZROZUMIEĆ dziecku na czym polega przyroda, jak funkcjonuje, z czego się składa, a tym samym budzi głębszą refleksję nad otaczającym światem.

Ważne jest też, aby w młodych ludziach by odkryć uśpioną i pierwotną miłość do przyrody. Z miłością idzie w parze również szacunek. Poprzez szacunek do otaczającego świata możemy uwrażliwiać młodego człowieka na każdy element przyrody i uzmysławiać, że bez niej nie bylibyśmy w stanie istnieć. Jeżeli coś POKOCHAMY to na pewno nie pozwolimy tego zniszczyć.

Ostatnim elementem naszego schematu jest ogólnie pojęta ochrona. Do działań pedagogów, nauczycieli, edukatorów należy przede wszystkim wdrażać zachowania proekologiczne na rzecz przyrody oraz pogłębianie świadomości ekologicznej najmłodszych. Dziecko, które poznało przyrodę, starało się ją zrozumieć, pokochało jej piękno, za wszelką cenę będzie się również starało ją CHRONIĆ. Doskonale widzimy, iż ten schemat prowadzi nas do osiągnięcia doskonałych wyników związanych z oswojeniem dzieci z przyrodą i jej pięknem. Przyroda jest łańcuchem zależności i jeżeli wypadnie chociażby jedno ogniowo pociągnie to za sobą fatalne konsekwencje.

Zagadnienie związane z ochroną przyrody odgrywa tu zasadniczą funkcję. Coraz bardziej na popularności zyskuje temat dotyczący funkcjonowania sieci Natura 2000. Pomimo tego, iż program Natura 2000 został w Polsce wprowadzony w 2004 roku, nadal w podstawach programowych, a tym samym w świadomości uczniów i nauczycieli jest mało znany. Będąc trenerem z łatwością można było zauważyć, iż dzieci z ogromną ciekawością i dużym zaangażowaniem uczestniczyły w zajęciach o powyższej tematyce. Zadawały mnóstwo pytań, chętnie dzieliły się swoją wiedzą i były otwarte na nowe doświadczenia. Największym zainteresowaniem cieszyły się zajęcia podczas których dzieci zdobywały nowe umiejętności i wiedzę poprzez zabawę – mówi trener FWIE.

W poniższej części artykułu przykładowa propozycja zajęć dla dzieci w wieku przedszkolnym, która cieszyła się największym zainteresowaniem wśród uczestników projektu Natura 2000 – Pozytywna Inspiracja.

Historia ruchowa „Wzrost rośliny”

Nauczyciel rozkłada chustę animacyjną na dywanie. Dzieci mają za zadanie znaleźć dla siebie wygodne miejsce na sali (może być również na chuście). Nauczyciel  opowiada historię o wzroście rośliny a dzieci naśladują ją ruchem.

„Jesteśmy ziarenkami głęboko zakopanymi w ziemi, nie możemy się ruszać, ale nagle poczuliśmy, że baaaardzo chcemy zobaczyć słońce. Z ziarna zaczyna  wydobywać się mała łodyga, która próbuje z całych sił przebić się przez ziemię, aż w końcu przebija się przez nią i nagle jej oczom ukazuje się piękne słońce. Chce go dotknąć, dlatego łodyga rośnie coraz wyżej i wyżej, aż nagle poczuła deszcz i dzięki niemu rośnie szybciej i szybciej. Rośnie druga łodyga a na nich kilka gałązek i trzeba je policzyć (prostujemy po kolei palce, najpierw na jednej ręce, później na drugiej i  liczymy). Rośniemy coraz wyżej wspinamy się coraz bliżej słońca i staliśmy się dorosłymi roślinami.”

Po skończonej historii dzieci pozostają na swoim miejscu. Nauczyciel mówi, że zapada noc i w tym czasie wszystkie „rośliny” zamykają oczy, w tym czasie nauczycielka rozsypuje śmieci na sali pomijając chustę animacyjną. Dzieci otwierają oczy a nauczyciel zadaje dzieciom pytania: Co się wydarzyło w nocy? Czy szkody wyrządzone przeszkadzają roślinom? Czy wszędzie jest zaśmiecone?

Zabawa czyni najmłodszych nie tylko szczęśliwszymi, pełnymi pozytywnej energii, ale przede wszystkim bogatszymi o nowe doświadczenia, wiedzę i umiejętności. Dlatego eksplorujmy świat za pomocą zabawy i łączmy przyjemne z pożytecznym!!!

Artykuł dofinansowany przez Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej. Za jego treść odpowiada wyłącznie Fundacja Wspierania Inicjatyw Ekologicznych.  

źródło: http://polskaprzyroda.pl/newsy,105